Home Page > ኣብ ኣህጉራዊ መዓልቲ ቋንቋ-ኣደ፡ ተኣሲሩ ንዝርከብ ኤርትራዊ እድሪስ ኣባ-ዓረ ንምድጋፍ ስጉምቲ ንውሰድ

Idriss - imageፔን

ኢንተርናሽናል

 እድሪስ ኣባ-ዓረ ስንኩል ሓርበኛ ተጋዳላይን ተባዕ ነቓፊ ኣተሓሕዛ ቋንቋ’ደ መንግስቲ ኤርትራን’ዩ። ንማእሰርቲ ጉጅለ 15 ምስተቓወመ ብጥቅምቲ 2001 ተኣሲሩ። ቅድሚ ምእሳሩ ገለ ኣዋርሕ ብዛዕባ’ቲ ብሓፋሽ ዝተረስዐን ብመንግስቲ ሸለልዝተባህለን ዝበሎ ትምህርቲ ቋንቋ’ደ መበቆላዊት ጽሕፍቲ ኣዳልዩ ኔሩ። እታ ጽሕፍቲ፡ ነቲ መንግስቲ ዘለዎ ንትግርኛ ከም ወግዓዊ ቋንቋ ናይ ምጥቃም ዝንባለን፡ እዚ ንተዛረብቲ እተን ዝተረፋ ካልኦት ቋንቋታት ብኸመይ ኣዝዩ ብኣሉታ ከም ዝጸልወንን እትድህስስ’ያ። ነታ ምልእቲ ዓንቀጽ ንኸተንብቡ ኣብዚ ጠውቚ – Education in Mother-tongue: Between the Anvil of Popular Rejection and the Hammer of the Academic of the Ministry [of Education] –  እታ ጽሕፍቲ ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ብቛንቋ ዓረብ ዝምህራ ቤት ትምህርትታት ዓጽዩ፡ ኣብ ካልኦት ንቛንቋ ዓረብ ብቛንቋ’ደ ዝተክኣሉ፡ ማዕርነት ቋንቋታት ንምርግጋጽ ብዝብል ምኽንያት ዝተወስደ፤ ንህዝቢ ከይተወከስካ ዝተገብረ ውሳነ እትድህስስ እያ። ኣባ-ዓረ፡ እቲ ፖሊሲ፡ ክልተ ናይ መሃይምነት ዘጥፍኡን ዘየጥፍኡን ክፋል ሕብረተሰብ ጫፋት ዘለውዋ፡ ተበጻሕቲ እተን ዝወሓዱ ዝዛረቡለን ቋንቋታት ዝውጽዑሉ ምዃኑ ኣጠንቂቑ።

ካብቲ ኣብ 2001 ዝተኣስረሉ መዓልቲ፡ ኣብ ዘይተገልጸ ቦታ ተገሊሉ፡ ብዘይፍርዲ ተሓይሩ ኣሎ። ፔን-ኢንተርናሽናል ማእሰርቲ ኣባ-ዓረ ፖለቲካዊ ድርኺት ዘለዎ፡ ድምጺ ዜጋታት ንምዕፋን ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተወስደ ስጉምቲ ምዃኑ ይኣምን።

ፔን-ኢንተርናሽናል፡ ኣባ-ዓረ ብዘይወዓል ሕደር ክፍታሕ እናጸውዐ፡ መንግስቲ ኤርትራ ግህሰት መሰል ምግላጽ ሓሳባትን ጋዜጠኛታት ብዘይፍርዲ ኣግሊልካ ምሕያርን ከቋርጽ ይምሕጸን።

ንንቀሳቐስ

ኣብዞም ዝስዕቡ ጒዳያት ጻውዒታት ንስደድ፡

  • እድሪስ ኣባ-ዓረ ካብ 2001 ክሳዕ ሎሚ ብፖለቲካዊ ድርኺት ብዘይ ዝጥቀስ ክስን ፍርድን ተሓዪሩ ምህላዉ ምቅዋም፥
  • መንግስቲ ብዘይወዓልሕደር ሃለዋት ኣባ-ዓረ ክገልጽን ብዘይምድንጓይን ብዘይ-ቅድመ-ኩነትን ክፍታሕ ምጥላብ፥
  • መንግስቲ ኩሎም ዜጋታት ብዝመረጽዎ ቋንቋ ክመሃሩ ከፍቅድ ምጽዋዕ

 ምሕጽንታታት

ሚኒስተር ፍትሒክብርቲ ወይዘሮ ፎውዝያ ሃሽም

ሚኒስትሪ ፍትሒ

ቁጽሪ ሳጹን ጶስጣ 241

ኣስመራ

ኤርትራ

ፋክስ፡ +291 1 126422

ፕረሲደንትክቡር ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ

ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት

ቁጽሪ ሳጹን ጶስጣ 257

ኣስመራ

ኤርትራ

ፋክስ፡ +291 1 125123

ምልላይ ጒዳይን ማሕበራዊ መራኸቢታትን

ኣባላት ፔን እዚ ዝስዕብ ክገብሩ ይተባብዑ፡

  • ኣብ ናይ ሃገርኩምን ከባቢኹምን ሕትመት ንእድሪስ ኣባ-ዓረ ዝምልከት ጽሑፋት ምውጻእ፡
  • ህዝቢ ዝሳተፎ ኣጋጣሚታት ምውዳብ፡ ጋዜጣዊ መግለጺታት ወይ ሰልፍታት ምውዳብ፡
  • ብዛዕባ እድሪስ ኣባ-ዓረን ብዛዕባኡ እትካይድዎ ስጒምትን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ሓበሬታ ምዝርጋሕ፡
  • ንtwitter ክኸውን ዝኽእል መላለዪ፡ #Eritrea free writer Idris Said Aba Arre held for 15yrs w/o charge #IMLD2016 @pen_int (add link to action paper);
  • ንtwitter ክኸውን ዝኽእል መላለዪ፡ On #IMLD2016 take action for imprisoned writer Idris Said Aba Arre held for 15yrs w/o charge @pen_int #Eritrea (add link to action paper).

ዛንታ

ብ1953 ኣብ ሰምሃር ዝተወልደ እድሪስ ስዒድ ኣባ-ዓረ፡ በቲ ተሪር ኣተሓሳስባኡ፡ ህዝባዊ ንባባቱን ብዛዕባ ታሪኽ ብረታዊ ቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝገብሮ ዝነበረ ሰሚናራትን እዩ ዝፍለጥ። ኣብ 1991 ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ ምስኣብቅዐ፡ ኣባ-ዓረ ናብቲ ሓድሽ ሚኒስትሪ ጒዳያት ወጻኢ ከምዝተመደበ ይግለጽ’ዩ። ጐድኒ-ጐድኒ ዝተዋህቦ ሓላፍነት ስሩዕ ኣበርካቲ ጽሑፋት ኣብታ ብመንግስቲ እትውነን ብቛንቋ ዓረብ እትሕተም ጋዜጣ “ኢሪትሪያ ኣልሓዲሳ” እዩ ኔሩ። ኣብ ብሕታዊት ጋዜጣ ጽጌናይ’ውን ሓያሎ ጽሑፋት የበርክት ኔሩ። ብዘይካ’ዚ ብቛንቋ ዓረብ እኩባት ሓጸርቲ ዛንታታት ኣሕቲሙ እዩ።

ንፖሊሲታት ቋንቋ መንስግቲ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ ብፍላይ ንኣተሓሕዛ ትምህርቲ ቋንቋ’ደ ብቕሉዕ ይነቅፍ ኔሩ። ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛ ዘይኰኑ ዜጋታት ንቛንቋኦም ከም መለቀብታ ንቛንቋ ትግርኛ ጥራይ ክርእይዎ ዝግድድ ወጻዒ ፖሊሲ ምዃኑ ይገልጽ ኔሩ። ኣብ ሓንቲ ካብተን ቅድሚ ምእሳሩ ዝጸሓፈን ናይ መወዳእታ ዓንቀጻቱ፡ ፖሊሲ ቋንቋ ናይቲ መንግስቲ ኣብ መንጎ እተን ዝተፈላለያ ቋንቋታት ዘይምምዕርራይ ይፈጥር ከምዝነበረን፡ ንትምህርቲ ተዛረብቲ ን‘ኣሽቱ’ ቋንቋታት ብኣሉታ ይጸልዎ ከም ዝነበረን ገሊጹ ኔሩ። እታ ጽሕፍቲ ኣብዚ ከተንብብዋ ትኽእሉ።

“ብዛዕባ’ዚ ጒዳይ’ዚ እቲ ዝገርም፡ ዘይዕግበትን ቁጥዐን ኣብ ዘዝተራእየሉ እዋን፡ ስጊንጥርነት ናይቲ ሚኒስትሪ [ሚኒስትሪ ትምህርቲ] ምስኡ ዝዓቢ ምዃኑ’ዩ።” (እቲ ቀንዲ ጽሑፍ ይርከብ እንተዀይኑ እዚ ተመሊሱ ዝተተርጐመ ጥቕሲ ይቀየር።)

ብሰንኪ ጽሑፋቱ ብመንግስቲ ከም ዝተጠመተ እዩ ዝግለጽ። ብ11 ትቅምቲ 2001 ካብ መንበሪ ቤቱ ተኣሲሩ ዝተወስደ፡ ተገሊሉ ብዘይክስን ብዘይፍርድን ኣብ ዘይተፈልጠ ቦታ ክሳብ ለይቲ-ሎሚ ተሞቚሑ ይርከብ።

ካብቲ ኣብ መስከረም 2001 መንግስቲ ዝወሰዶ ንተቓውሞ ዝቐጽዕ ስጕምቲ ብዘይካ እቲ ዝገዝእ ዘሎ ሰልፊ ህግደፍ ክሳዕ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዝዀነ ይኹን ናጽነት ምግላጽ ሓሳባትን ርእይቶን፡ ናጻ ሕትመት፡ ምዝጉባት ፖለቲካውያን ሰልፍታት ወይ ‘ውን ሃገራዊ ምርጫ ዝበሃል የለን።

ናይ ቀረባ እዋን ገምጋማት ከምዘመልክትዎ ካብ 2001 ክሳብ ሕጂ ዓሰርተ ሽሕ ዝበጽሑ፡ 28 ገና ተእሲሮም ዘለዉ ጋዜጠኛታት ዝርከብዎም ኤርትራውያን ብሰንኪ ርእይቶኦም ወይ ንመንግስቲ ዘለዎም ተቓውሞ ተኣሲሮም ኣለዉ። ትሽዓተ ዝበጽሑ ጋዜጠኛታትን ትሽዓተ ዝበጽሑ ፖለቲከኛታትን ኣብ ማእሰርቲ እንከለዉ፥ ብሰንኪ ሕማቕ ኣተሓሓዛ፡ ሕማቕ ኲነታት ኣብያተ ማእሰርትን ስእነት ሕክምናን ሞይቶም ኣለዉ።

ፔን-ኢንተርናሽናል ኩሎም መሰል ምግላጽ ሓሳባቶም ስለዝተጠቕሙ ዝተኣስሩ ኽፍትሑ፡ ኣህጒራውያን መዐቀኒታት ሰብኣዊ መሰላት ዝሕሉ ኣተሓሕዛ እሱራት ክኽበሩ፡ ነጻ ሕትመት ክፍቀድ፡ ከምኡ’ውን ብዛዕባ ሃለዋት፡ ጥዕናን ሕጋዊ ጒዳይን ኩሎም ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታት፡ ጸሓፍትን ካልኦት ተነጣጠፍትን ምሉእ ተሓታትነት ዘርኢ መግለጺ ክወሃብ ይሓትት።

ንተወሳኺ ሓበሬታ በዚ ዝስዕብ ዝርዝር ምውካስ ይከኣል– Lianna Merner, PEN International, Koops Mil, 162-164 Abbey Street, London SE1 2AN | Tel: +44 (0) 207 405 0338 | Fax +44 (0) 207 405 0339 | email: Lianna.Merner@pen-international.org