Home Page > Türkiye’deki yazar ve gazetecilere karşı işlenen insan hakları ihlâllerine son verilsin

gezi 4BASIN AÇIKLAMASI

Gezi Parkı eylemleri esnasında ve bunları takip eden dönemde ifade özgürlüğüne çeşitli kısıtlamalar getirildi

English PEN ile PEN International’ın bugün yayınladığı yeni ortak rapora göre, Türk makamları, 2013’te meydana gelen Gezi Parkı eylemleri sürerken ve bu eylemler sona erdikten sonra ifade özgürlüğüne ciddi kısıtlamalar getirdi. Uygulanan baskıları takip eden bu dönemde gazeteciler, eylemciler ve sosyal medya kullanıcıları halen yasal takibat altında bulunmaktadır.

PEN,Gezi Parkı Eylemleri: Eylemlerin Türkiye’de ifade özgürlüğünün durumu üzerindeki etkileri adlı raporda, geçen yıl meydana gelen eylemler sürerken ifade özgürlüğü ile toplanma özgürlüğü haklarının ihlâl edildiği vakalar değerlendirilmekte; Türkiye makamlarının, yazar ve gazetecilere yıldırma, yargı aracılığıyle taciz ve şiddet uyguladığı örneklere ayrıntısıyla işaret edilmektedir. Böylece rapor, Türkiye’deki ana akım medyayı otosansür uygulamaya yönelten düzeneklere ışık tutmaktadır.

11 Mart tarihinde Berkin Elvan adlı gencin trajik bir şekilde hayatını kaybetmesinden sonra binlerce insan sokağa döküldü ve bu hafta da polisle eylemciler arasında çatışmalar meydana geldi. Geçtiğimiz yıl eylemler sırasında ekmek almak üzere evinden çıkan 15 yaşındaki Elvan, başına göz yaşartıcı gaz kapsülü isabet etmesi sonucunda 269 gün komada kalmıştı.Elvan’ın ölümü, Gezi eylemleri sırasında yaşanan sekiz can kaybından biriydi.

Son gerçekleşen eylemler, polisin dokunulmazlığını belirginleştirmiş, Türkiye makamlarının barışçıl toplanma hakkına saygı gösterme hususunda geçtiğimiz aylarda hiçbir ilerleme kaydetmediği noktasının altını çizmiştir. PEN, ölümlerin sürmesi karşısında kaygı duymakta olup, Türk polisini barışçıl eylemlere katılan vatandaşların haklarına saygı göstermeye çağırmaktadır.

PEN, Türkiye’de risk altında bulunan yazarlara uzun zamandır destek vermekte, ifade özgürlüğünün korunması yolunda mücadele etmektedir. Gezi eylemlerinin çok yoğunluklu ve olağandışı bir nitelik taşıması,  medyanın ve devlet makamlarının bunlara tepki verme biçimi, ifade özgürlüğü için tehlike teşkil eden etmenlerin incelenmesi ileıslaha duyulan ihtiyacın gösterilmesi bakımından eşsiz bir fırsat yaratmıştır.

PEN bu raporu kaleme alırken birinci dereceden kanıtlar topladı; yayın dünyasında, basılıve çevrimiçi medyada etkinlik gösteren gazeteci ve editörlerle, insan hakları alanında uzman sivil toplum kuruluşları ile düşünce kuruluşlarından araştırmacılarla, meclis üyeleriyle, hukukçularla, eylemcilerle, sanatçılarla ve uluslararası sosyal medya şirketlerinden temsilcilerle çeşitli görüşmelerde bulundu.

Bu raporda Türkiye’deki ifade, bir araya gelme ve medya özgürlüklerini ilgilendiren yasa ve mevzuat, ülkenin imza koymuş olduğu uluslararası insan hakları anlaşmalarının getirdiği yükümlülükler ışığında masaya yatırılıyor.

Araştırmada yalnızca, eylemler sürerken işlenen insan hakları ihlâllerinin ele alınması gerektiğine değil, hukukta ve medyada düzenlemeler yapılması gerektiği noktasına da dikkat çekiliyor.

PEN, temel önerilerinin bir parçası olarak, Türk makamlarını aşağıdaki adımları atmaya çağırıyor:

  • İfade ile toplanma özgürlüklerinin devlet görevlilerince ihlâl edildiği tüm vakalar soruşturulmalı, sorumlular adalet önüne çıkarılmalıdır.
  • Yaşam hakkının ihlâlinin cezasız kalmaması sağlanmalıdır.
  • Polisin gazetecileri yeterince korumamış olması, bağımsız bir incelemeye tabi tutulmalıdır.
  • Hakaret suçu acilen kaldırılmalı, başbakanın alehytarlarına açılan davalar düşürülmelidir.
  • Yeni internet yasasının getirdiği internet yasakları ve gözetlemeler  son bulmalıdır.

English PEN yöneticisi Jo Glanville şöyle konuştu: ‘Bu rapor, gazetecilerin, eylemcilerin ve hükümet aleyhtarlarının Gezi eylemleri süresince karşı karşıya kaldıkları yoğun baskıya ilk elden tanıklık ediyor, acil düzenlemeler yapılması gerektiğinin altını çiziyor. PEN, ilgili makamları hem geçen yıl meydana gelmiş olan ifade özgürlüğü ihlâllerini soruşturmaya, hem de ifade özgürlüğünü uluslararası kıstaslara uygun, daha sağlam bir şekilde güvence altına almaya çağırıyor.’

PEN International Tutsak Yazarlar Komitesi başkanı Marian Botsford Fraserise şunları söyledi: ‘Rapor, muhalif yazar ve gazetecilerin karşı karşıya olduğu baskılardan, yeni internet yasasının getirdiği internet yasaklarına dek,  Türkiye’de bugün ifade özgürlüğünü etkileyen en önemli konulardan bazılarının altını çiziyor. PEN, Türk makamlarını, Gezi eylemleri sırasında polisin davranış ve faaliyetlerinin gereğince inceleneceğini güvence altına almaya, Türkiye’de ifade özgürlüğünü koruyan yasaların uluslararası standartlara getirilmesi yolunda ciddi adımlar atmaya çağırıyor.’

Raporu okumak için lütfen buraya tıklayın.

Rapor ӧzetini asağıda bulabilirsiniz.

Basın irtibatı için: Alev Yaman, Türkiye Araştırmacısı ve Kampanyacı, PEN International (+44) (0)773 005 0272

Jo Glanville, English PEN yöneticisi: (+44) (0) 771 302 0971

Sahar Halaimzai, İletişim ve Kampanya Müdürü, PEN International: (+44) (0) 207 405 0338, sahar.halaimzai@pen-international.org

İngiliz yazarlar birliği English PEN, küresel bir edebiyat ağının kurucu merkezidir. İfade özgürlüğünü savunmak ve yaymak ve edebiyata getirilen bariyerleri kaldırma amacına yönelik çalışmaktadır. Baskı gören yazarların haklarını korumaktan çeviri yoluyla ya da okullarda ve hapishanelerde yazı atölyeleri düzenleyerek edebiyatı yaygınlaştırmaya dek, PEN İngiltere yazarların samimi bir işbirliği içinde olmasını ve fikirlerin serbest paylaşımını teşvik etmek suretiyle edebiyatı kültürlerarası anlayış aracı olarak savunmayı amaç edinmiştir. PEN İngiltere profesyonel edebiyatçılarımızın aktif üyelikleri ve bireysel bağışçıların, kurumsal sponsorların ve vakıfların bağışlarıyla desteklenmektedir.

Dünya yazarlar birliği PEN International, edebiyat ve ifade özgürlüğünü savunmaktadır ve PEN Sözleşmesi ve sözleşmede yer alan her ulusta ve bütün uluslar arasında düşüncenin serbest ifade edilmesi ilkesiyle yönetilmektedir. 1921 yılında Londra’da kurulan Uluslarası PEN uluslararası bir yazarlar topluluğunu bir araya getirmektedir. Yazarların serbestçe buluşup çalışmalarını tartıştığı bir forumdur. Aynı zamanda kendi ülkelerinde susturulan yazarlar adına sesini yükselten bir kuruluştur. PEN beş kıtada 102 ülkedeki 146 merkeziyle faaliyet göstermektedir.