Home Page > Wales PEN Cymru: Hawliau Ieithyddol yn Nwyrain Twrci

Yn hanesyddol, mae’r dair tafodiaith a siaredir yn Nhwrci – Kermanji, Sorani a Zaza,  wedi dioddef gorthrwm ieithyddol eithafol o du’r wladwriaeth.  Er gwaethaf y cydsyniad dan Gytundeb Lausanne 1923 fod hawl i’r bobl hynny oedd yn byw yn Nhwrci, nad oeddent o dras Dyrcaidd, i siarad eu hieithoedd eu hunain, aeth y wladwriaeth yn ôl ar ei air a gwaharddwyd dysgu Cwrdeg a’i defnyddio’n gyhoeddus.

Cyfyngedig fu unrhyw welliant yn ystod y cyfnod ers 1990.  Yn ddiweddar iawn daeth yn bosibl i’r Gwrdeg gael ei dysgu fel pwnc dewisol ym mhob ysgol. Cyfieithwyd gwaith awduron mawr fel Mehmed Uzun i’r Almaeneg a’r Saesneg a bellach gwelir adfywiad mewn llenyddiaeth a barddoniaeth Gwrdaidd. Mae’r tafodieithoedd Cwrdaidd wir angen cefnogaeth rhyngwladol yn yr ymdrech i sicrhau ac ymarfer eu hawliau ieithyddol.

Bwriada Wales PEN Cymru gydweithio hefo PEN Cwrdistan a PEN Twrci i fanteisio ar y cyfle hwn i gefnogi hawliau ieithyddol Cwrdaidd trwy gynnal prosiect ysgrifennu creadigol a chyfieithu mewn ysgolion detholedig yn Nwyrain Twrci. Bydd y prosiect yn canolbwyntio ar gyfres o weithdai ysgrifennu creadigol a chyfieithu yn seiliedig ar chwedlau gwerin ar lafar ar yr un patrwm ag sydd eisoes wedi’i ddefnyddio mewn ysgolion yng Nghymru.  Bydd y Ganolfan yn amlygu hawliau ieithyddol y tafodieithoedd Cwrdaidd trwy gyfieithiadau a rhannu’r chwedlau traddodiadol hyn a’u hailadrodd i gyfleu pwysigrwydd rhyddid mynegiant.

Trwy weithio’n draws-gyfandirol bydd Wales PEN Cymru’n datblygu’r prosiect i fod yn gyswllt blynyddol o ysgol i ysgol yn ymrwymedig i ysgrifennu creadigol a chyfieithu gan sefydlu cyswllt cydrhwng dwy ysgol uwchradd cyfrwng Cymraeg a dwy ysgol uwchradd cyfrwng Saesneg yng Nghymru a phedair o ysgolion uwchradd lle dysgir y Gwrdeg. Trwy wneud hyn byddant yn codi proffil yr iaith Gymraeg a’r iaith Gwrdaidd a hybu’r broses o rannu chwedlau gwerin y ddwy wlad.